شهادت به عنوان یک مزد برتر در دین اسلام خواسته و آرزوی هر مؤمن مجاهدی
است. در آستانه شهادت یک خواهر و برادر مؤمن و انقلابی به رمز و راز
انقلابی بودن در زمان حال میپردازیم. بنت الهدی صدر فرزندی از خاندان
عالمپرور و وارسته صدر است. زنی که پا به پای برادر فرزانه و انقلابی خود
در مقابل رژیم خونخوار بعث عراق ایستاد و هر لحظه را با فریاد بر خفقان
ظلم، در پیِ پارگی چُرت جهاد بود.
جهاد زن
درست است که جهاد و پیکار نظامی در ابتدای امر بر دوش مردان نهاده شده است
ولی زنان نیز میتوانند در مسیر بیداری و بصیرتدهی مردم روزگار خود نقش
بسزایی را ایفا کنند. پیامبر گرامی اسلام میفرمایند:« مَن ماتَ و لَم
یَغْزُ ، و لَم یُحدِّثْ بهِ نَفسَهُ ، ماتَ على شُعْبَةٍ مِن نِفاق [۱]
کسى که جهاد نکرده یا آرزوى جهاد نداشته باشد و بمیرد به نوعى نفاق مرده
است.» این روایت بیانگر آن است که آرزوی ایستادن در مقابل دشمنان و ضربه
زدن به آنها برای دفاع از اسلام یکی از ویژگیهای ایمان است. زنان نیز از
این قاعده مستثنا نیستند. زن نیز باید به فکر دفاع از اسلام باشد. بنت
الهدی صدر با آموختههایی که از برادر خود آیت الله سیّد محمدباقر صدر(ره)
از دین اسلام داشت بر آن بود تا جهادی هر چه مؤثرتر و کوبندهتر در مقابل
دشمنان اسلام زمان خود بروز دهد. بنت الهدی صدر این زن مجتهد و مجاهد در
تبیین این جهاد میگوید:« مسؤولیت شرعی، ما را بر آن می دارد که در برابر
ظلم و ظالم، این چنین موضع گیری کنیم. دیگر زمان سکوت به سر آمده است. ما
باید صفحه دیگری از جهاد و مبارزه بگشاییم. ما سال های متمادی سکوت کرده
ایم و هر چه بیشتر سکوت کنیم دشمنان ما گستاخ تر میشوند. چرا باید ساکت
باشیم؟»[۲]
جهاد علمی
یکی از جهادهای اساسی که پایه جهادهای دیگر نیز است جهاد علمی است. پیامبر
گرامی اسلام میفرمایند:« طلب العلم فریضة علی کل مسلم و مسلمة [۳] تحصیل
علم برای تمام مردان و زنان مسلمان واجب است.»هر کاری که در مقابل دشمنان
اسلام باشد جهاد است پس علمی که بیشترین تقابل را با اهداف دشمنان اسلام
دارد جهادی مقدّستر و مهمتر خواهد بود. شناخت دین اسلام و آگاهی از آن
برای شناساندن و نیز دفاع از آن، نکتهای اساسی است. کسی میتواند از دین
اسلام دفاع کند که دین اسلام را بشناسد. بنت الهدی صدر اینچنین بود! آشنایی
برجستهای از مبانی دینی داشت و به همین واسطه مدارسی را با روش اسلامی
بنیان نهاد که البته بعدا صدّام آنها را با دولتی کردن تمام مدارس به
تعطیلی کشاند. این یکی از نمودهای عینی جهاد توسط زن در جامعه است.
هدایت انقلابی
شناخت راه رهایی مسلمین و اصرار بر آگاه ساختن مردم نسبت به آن، از مهمترین
رموز هدایتگری است. قرآن کریم هدف از نزول وحی الهی را هدایت میداند و
میفرماید:« وَ لَقَدْ آتَیْنا مُوسَى الْکِتابَ لَعَلَّهُمْ یَهْتَدُون
[مؤمنون/۴۹] و ما به موسى کتاب (آسمانى) دادیم شاید آنان [بنى اسرائیل]
هدایت شوند.» امّا چه بسا نگاههای کوتاه و یکسویه به دین، که اصلِ هدایت و
رشد را به وجود نمیآورد و تنها تسکین دهندهی مقداری از دردهای جامعه
اسلامی و بشری است. یکی از آن نگاههای یکسویه و کوتاه، نگاه به عبادتهای
صرف و فراموشی جنبهی جهادی و انقلابی دین اسلام است که باعث شد تا در
برههای طولانی مسلمین در چنگال ظلم کفّار گرفتار آیند. قرآن کریم در این
باره چنین میفرماید:« لا یَسْتَوِی الْقاعِدُونَ مِنَ الْمُؤْمِنینَ
غَیْرُ أُولِی الضَّرَرِ وَ الْمُجاهِدُونَ فی سَبیلِ اللَّهِ
بِأَمْوالِهِمْ وَ أَنْفُسِهِمْ فَضَّلَ اللَّهُ الْمُجاهِدینَ
بِأَمْوالِهِمْ وَ أَنْفُسِهِمْ عَلَى الْقاعِدینَ دَرَجَةً وَ کُلاًّ
وَعَدَ اللَّهُ الْحُسْنى وَ فَضَّلَ اللَّهُ الْمُجاهِدینَ عَلَى
الْقاعِدینَ أَجْراً عَظیماً [نساء/۹۵] (هرگز) افراد باایمانى که بدون
بیمارى و ناراحتى، از جهاد بازنشستند، با مجاهدانى که در راه خدا با مال و
جان خود جهاد کردند، یکسان نیستند! خداوند، مجاهدانى را که با مال و جان
خود جهاد نمودند، بر قاعدان [ترککنندگان جهاد] برترى مهمّى بخشیده و به هر
یک از این دو گروه (به نسبت اعمال نیکشان،) خداوند وعده پاداش نیک داده، و
مجاهدان را بر قاعدان، با پاداش عظیمى برترى بخشیده است.»
یعنی اسلام اصیل مخالف بیتفاوتی و دوری گزیدن از تقابل با کفّار و دشمنان
اسلام است بلکه اسلام حقیقی همیشه دعوت به جهاد و استقامت در مقابل دشمنان
میکند و این مسأله، همان درک شاخصی است که امام خمینی(رضوان الله تعالی
علیه) نسبت به آن آگاهی کامل داشتند و با رهبری این راه، آن را محقّق
ساختند و در این راه انقلابی امام خمینی(رحمت الله علیه)، بزرگانی از طایفه
علم و تقوا نیز همچون شهید آیت الله سید محمدباقر صدر و خواهرشان بنت
الهدی صدر همراه و طلایه دار بودند.
سلاح جهاد بزرگ
جهاد در مقابل استعمار و استبداد کفّار زمان به سلاحی خُرد کننده و مطمئن
نیاز دارد که همانا قرآن است. کتابی که خود بر قدرت جهادی اش تأکید میکند
و میفرماید:« فَلا تُطِعِ الْکافِرینَ وَ جاهِدْهُمْ بِهِ جِهاداً
کَبیراً [فرقان/۵۲] بنابراین از کافران اطاعت مکن، و بوسیله آن [قرآن] با
آنان جهاد بزرگى بنما!» بنت الهدی صدر این بانوی عالم و فرهیخته و انقلابی
شهید از همین سلاح برای تقابل با فرعون زمان خویش صدّام استفاده کرد. او
همگام با برادر مجاهد خود که از مراجع طراز اول عراق به شمار میآمد دست به
تدریس معارف قرآن در مدارس زد و خود، آستین تأسیس مدارس اسلامی و انقلابی
را بالا زد. این کار تا جایی تأثیرگذار بود که مجبور شدند او را از ادامه
کار باز نهند. ولی باز هم ندای قرآنی درونش او را به فریاد فرا میخواند و
بارها در ملأ عام از خوی استبدادی صدامیان زهر چشم گرفت تا اینکه فریادش
چنان کاخنماهای صدّام را به لرزه در آورد که او را نیز همچون صاعقهای با
شمشیر شهادت بر سر فرعونیان زمان، ماندگار تاریخ کرد. تا همگان بدانند که
حتّی زنان شیعه، فرعونیان ستمپیشه کفر و ظلم را به ستوه در میآورند.
رهآورد اینکه؛
زنی از دودمان سیادت آنچنان محو دریای معرفت و کمال شد که مدال افتخار
شهادت را پس از فتح الفتوح قلعهی ظلم بر پیشانی جهادگونهاش آراست تا زین
پس، هیچ زنی خود را محروم از رزقی اینچنین نپندارد. راهش پیداست...
پینوشت
[۱] میزان الحکمه ج ۲، ص ۳۱۲
[۲] پایگاه اطلاع رسانی حوزه
[۳] بحارالانوار، ج ۱، ص ۱۷۲